Happiness is a fragile and precious state that we all seek in our lives.
We expect to encounter happiness through personal development, achievements, close relationships, and even through morning coffee catch-ups. But how often do we wonder about the impact our happiness has on our children?; As parents, we are the primary providers of this experience for our children, bringing profound meaning to the way they experience the world around them. Scientific research reveals a close connection between parents' happiness and children's happiness, but it is a topic worth exploring more deeply. On this journey, we will discover the truth behind “happy children, happy parents” and how we can build a path towards shared happiness, relying on science and experience.
Did you know that:
- Only 40% of parents report feeling happy with the balance between work and family responsibilities.
Source: “The New American Family: Working and Staying Together” by the Pew Research Center (www.pewresearch.org)
- Children who recognized support from their parents during difficult times have 40% higher levels of happiness and self-confidence.
Source: “The Power of Parental Support for Child Well-being” by Child Trends (www.childtrends.org)
In psychotherapy and the science of psychology, the phenomena we study are quite volatile, multi-factorial, and we usually identify trends in order to apply the data that research offers us. Nevertheless, empirically and through research, the relationship of parents' happiness is proportional to the happiness experienced by the children.
Very often, parents who come to my office ask me what their child needs in order to be happy, calm, and to progress in life. My stance on this question is that your children need to feel that you are okay. It is now clear to me when a parent sacrifices themselves for their child and thus gives meaning to their own life through the child's life. Unfortunately, many unconsciously suppressed needs and emotions that are unexpressed and therefore difficult to manage become a burden on the shoulders of children, who take it upon themselves to carry this burden alongside their parents.
Θα προσπαθήσω με απλό κατανοητό και συνοπτικό τρόπο να περιγράψω τον μηχανισμό που συμβαίνει αυτό. Όλοι μας, ως παιδιά, έχουμε την ανάγκη να νιώθουμε ασφάλεια μέσα στην γονεϊκή σχέση. Αυτή η βασική ασφάλεια αποτελεί την μοναδική προϋπόθεση για την περαιτέρω ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Μπορούμε να δούμε την γονεϊκή αγκαλιά ως ένα ασφαλές “λιμάνι” το οποίο ακόμα και η μεγαλύτερη κακοκαιρία δεν επηρεάζει τα νερά του. Το βρέφος όντας μέσα σε αυτό το “λιμάνι” αρχίζει να μαθαίνει πώς να κολυμπάει και σιγά-σιγά καθώς αναπτύσσεται τολμάει να βγαίνει και έξω από αυτό. Θα έχετε παρατηρήσει παιδιά που μόλις έχουν αρχίσει να μπουσουλάνε που όταν απομακρυνθούν από τους γονείς γυρίζουν πίσω το κεφάλι τους για να βεβαιωθούν ότι η ασφαλής τους βάση είναι εκεί και μετά συνεχίζουν και με αίσθηση ασφάλειας απομακρύνονται. Αυτό συμβαίνει σε διαφορετικές αναλογίες και εντάσεις σε όλη μας τη ζωή. Είναι πάρα μα πάρα πολύ σημαντικό για έναν άνθρωπο να έχει μέσα του βαθιά αυτή την αίσθηση ασφάλειας ώστε να μπορεί να ανοιχτεί και στα πιο βαθιά πέλαγα. Το ουσιαστικό μεγάλωμα ενός παιδιού έγκειται σε αυτό το αποτελεσματικό μέσα-έξω από το ασφαλές λιμάνι της γονεϊκής φροντίδας. Όταν όμως βλέπω μπροστά στα μάτια μου γονείς των οποίων το λιμάνι δεν ήταν εκεί όπως το χρειαζόντουσαν ως παιδιά δηλαδή οι φουρτούνες που ήταν έξω από το λιμάνι εισέβαλαν και μέσα στο λιμάνι, τότε σκέφτομαι πως έχω μπροστά μου έναν αφρόντιστο άνθρωπο. Πώς να απαντήσω στο ερώτημά του το οποίο με πολύ μεγάλη λαχτάρα φέρνει στη συνάντησή μας; (“τι χρειάζεται το παιδί μου για να είναι ευτυχισμένο;”). Κατανοώ πως το παιδί του χρειάζεται κάτι το οποίο ο ίδιος δεν έχει να του το δώσει. Άρα η απάντηση η οποία αποτελεί και την αφετηρία της ψυχοθεραπείας των ευτυχισμένων γονέων είναι ότι το παιδί σου χρειάζεται να είσαι εσύ καλά. Γιατί, αν μέσα στο λιμάνι υπάρχει τρικυμία από την οποία εσύ ως γονιός παλεύεις να κρατηθείς στην επιφάνεια, τότε πώς περιμένεις το παιδί σου να είναι ήρεμο χαρούμενο και να κάνει όνειρα για το τι μπορεί να συναντήσει έξω από το λιμάνι όταν χρειάζεται να σου δώσει ένα χέρι βοήθειας για να μην πνιγείς;
Γενικότερα μπορούμε να πούμε πως όταν ένας γονιός κουβαλώντας τα δικά του ανεπίλυτα συναισθηματικά βάρη δυσκολεύεται να νοηματοδοτήσει τη ζωή του και πέρα από τον γονικό του ρόλο τότε παρατηρούμε πως το χαμένο νόημα ζωής του γονιού γίνεται βάρος στους ώμους του παιδιού του. Αν ακούσετε κάποιους γονείς ή τον εαυτό σας να λέει (με καμάρι, με πρόσωπο που λάμπει) κάτι όπως:
“Όλη μου η ζωή εμένα είναι τα παιδιά μου.”
“Εγώ για τα παιδιά μου γίνομαι θυσία.”
“Αν πάθει κάτι το παιδί μου θα τρελαθώ.”
Τότε σκεφτείτε πώς θα νιώθει εκείνο το παιδί που σε έναν βαθμό συνειδητά αλλά περισσότερο ασυνείδητα ξέρει πώς οι δικές του αποφάσεις ζωής μπορούν να τρελάνουν τον γονιό του. Σκεφτείτε πώς μπορεί να νιώθει εκείνο το παιδί που πήρε την αυτοθυσιαστική φροντίδα του γονιού σαν να του λέει εγώ θα σε φροντίσω ακόμα και αν χρειαστεί να θυσιάσω κομμάτι από τη σάρκα μου. Αυτό αγαπητοί μου δεν είναι φροντίδα είναι ενοχοποιημένη φροντίδα. Έτσι τα παιδιά ως αυριανοί ενήλικες μαθαίνουν να παίρνουν αγάπη από τους γύρω τους μέσα από την πίεση των ενοχών και όταν είναι πολύ έντονες τότε αποφεύγουν να ζητούν και να συνδέονται με ανταποδοτικότητα στις σχέσεις τους. Είναι αυτά τα παιδιά πώς ενήλικες σε κάθε τους αλληλεπίδραση ζητάνε πολλά συγνώμη και όταν τους προσφέρεις κάτι το πιο πιθανό είναι σου πουν όχι δεν θέλω.
Το ίδιο παρατηρώ και στη couples therapy όπου έρχονται γονείς οι οποίοι είναι εστιασμένοι τόσο πολύ στα παιδιά τους και πώς να τα φροντίσουν που η πολύ έντονη φροντίδα τείνει να γίνεται παραμέληση των αναγκών τους. Τα παιδιά βρίσκονται στην κορυφή της λίστας προτεραιοτήτων, ενώ η συντροφική σχέση στο τέλος. Στην χώρα της Ελληνίδας μάνας η οποία μεγαλώνει αυτοθυσιαστικά τα παιδιά της χωρίς να ξέρει πώς να φροντίσει τις δικές της συναισθηματικές, ερωτικές, συντροφικές, σεξουαλικές, εξελικτικές ανάγκες ακούγεται σαν να μιλάω άλλη γλώσσα όταν ξεστομίζω το: “για να μπορείς να φροντίζεις το παιδί σου πρέπει πρώτα να μάθεις να φροντίζεις εσένα”. Είναι στιγμές που κατανοώ πως οι γονείς δεν έμαθαν ποτέ πώς να είναι γονείς και νιώθω και εγώ την αγωνία τους ως ο συμβολικός τους γονιός για όσο καιρό εκείνοι το επιλέξουν. Σε καμία περίπτωση η πρόθεσή μου δεν είναι ούτε να κατηγορήσω ούτε να δικαιολογήσω αλλά πάντα μέσα από τον δρόμο της κατανόησης να σταθώ κοντά τους και μαζί να συνεχίσουμε το έργο της συναισθηματικής τους ανάπτυξης το οποίο κάπου στο παρελθόν οι συνθήκες το έβαλαν σε μία παύση.
Είναι μάταιο ένας ενήλικας να βασίζει το νόημα της ζωής του και να αντλεί χαρά μέσα από τους άλλους ανθρώπους πόσο μάλλον μέσα από τα παιδιά του. Κανείς δεν μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους, όταν έχουμε καταφέρει να γνωρίσουμε τον εαυτό μας τόσο ώστε να κατασκευάζουμε νόημα να μας δίνει χαρά και αυτή η χαρά φυσικά να πολλαπλασιάζεται μέσα από τη σχέση μας με τους άλλους.
Μετά από καιρό τα αποτελέσματα είναι συγκινητικά διότι κανείς συνειδητοποιεί πως όταν γίνεται γονιός του εαυτού του μπορεί να γίνει και γονιός του παιδιού του. Και τότε αφού ο ίδιος έχει καταφέρει να δίνει νόημα στη δική του τη ζωή και όχι αποκλειστικά από τον ρόλο του γονιού και αυτό το νόημα του δίνει και ευτυχία έρχεται και η ευτυχία τον παιδιών να την κάνει ακόμα μεγαλύτερη!