Reading time: ~9 minutes
By the end of the article, you will have understood:
- γwhy the struggle with the body in summer is almost never about the body, but almost always about something older,
- how shame acts as an invisible mechanism that keeps your nervous system on high alert,
- what it means to listen to what your body is trying to tell you without trying to «fix» it.
It is early summer, others are talking about the beach, holidays, summer plans and you feel a vague tightness that is not easy to name.
It is not that you do not want to go to the beach too nor are you reacting out of laziness or indifference. It is something deeper and more inexplicable, which your body knows, but your mind has not yet formulated.
This article will not tell you how to «love your body». You will not find five steps here, nor positive affirmations. What we will attempt here is an effort to understand together why summer might trigger something you have been carrying from the past and what that means for you.
Why is summer harder for body image?;
Maria, 34, came to therapy in June. She told me that every year, as soon as summer begins, she feels «frozen». She cancels trips, turns down beach invitations, and finds herself doing chores while her friends swim. «I know it is irrational,» she told me. «But I cannot.»
(Details have been changed for privacy reasons.)
This «I know, but I cannot» is precisely the point worth examining together.
Summer sharply increases the visibility of the body and this triggers memories of criticism that the nervous system has stored as a threat.
At any other time of the year, the body is mostly covered. There are clothes, layers, distances. In July, all of that disappears. The beach, the changing room, the image of the body in a swimsuit in front of a mirror are situations that dramatically increase exposure. And for many people, this exposure is not neutral.
Research on a sample of adults showed that the seasonal increase in bodily visibility in the summer is linked to increased negative mood, intensified self-monitoring, and feelings of body shame, regardless of actual body weight or morphology. In other words: it is not about «how you look», but what gets triggered when you are seen.
Added to this is social comparison — direct, visual, relentless. On the beach, on social media, in holiday photos. In the team at ReConnect Therapy , we often observe people saying «I don't care what others think» while at the same time avoiding any situation that exposes them. The body knows what the mind denies.
How is body shame expressed and how is it connected to past trauma?;
Body shame is the deep feeling that I am wrong rather than that I have something wrong, and it is often rooted in past experiences, not in the mirror.
Herein lies a crucial difference worth pausing on: shame is not the same as guilt. Guilt says «I did something wrong». Shame says «I am wrong». The former concerns an action, the latter concerns the entire self.
When shame is tied to the body, it becomes even more complex. Because you cannot leave your body at home. It follows you everywhere. And if your body is the source of shame, the only solution the nervous system finds is avoidance. So what do you do? You cover up, you withdraw, you cancel.
According to research, shame acts as a mediator between traumatic experiences and PTSD symptoms. Simply put: it is not just the traumatic event that hurts. It is what you developed about yourself because of it. «This happened to me because of who I am.» «My body doesn't deserve to be seen».
These thoughts were not born just now ούτε από σένα, αλλά παλιότερα από κάπου αλλού.
Γιατί αποφεύγεις την παραλία, ενώ θέλεις να πας;
Η αποφυγή είναι ένας τρόπος που το νευρικό σύστημα σου λέει «εδώ δεν είμαι ασφαλής» και αυτό το μήνυμα δεν δημιουργήθηκε τώρα.
Το νευρικό σύστημα δεν ξεχνά. Μπορεί εσύ να μην θυμάσαι με σαφήνεια τι είπαν τότε, ποιος σε κοίταξε έτσι, ποια στιγμή σε έκανε να θέλεις να εξαφανιστείς. Αλλά το σώμα σου θυμάται.
Ο Peter Levine περιγράφει πώς το τραύμα αφήνει στο νευρικό σύστημα «ημιτελείς αντιδράσεις», επιβιωτικές αντιδράσεις (φυγή, πάγωμα, επίθεση) που δεν ολοκληρώθηκαν τη στιγμή της αρχικής εμπειρίας. Αυτές οι αντιδράσεις παραμένουν αποθηκευμένες και αναζητούν ευκαιρία να εκδηλωθούν ή να αποφευχθούν ξανά.
Η αποφυγή της παραλίας, λοιπόν, δεν είναι μια προσωπική ιδιοτροπία. Είναι το νευρικό σύστημα που κάνει αυτό που έμαθε να κάνει: να προστατεύει. Το πρόβλημα είναι ότι η προστασία αυτή έχει κόστος σε χαρά, σε σύνδεση, σε ελευθερία.
Πώς μια κριτική για το σώμα στην παιδική ηλικία επιβιώνει στο σώμα ενός ενήλικα;
Τα λόγια που ακούσαμε για το σώμα μας παιδιά δεν έμειναν μόνο ως αναμνήσεις, αλλά έγιναν αντανακλαστικές σωματικές αντιδράσεις που εκλύονται αυτόματα.
Ένα παιδί που μεγαλώνει με συστηματική κριτική για το σώμα του όπως «κοίτα πόσο παχύ έγινες», «δεν πρέπει να τρως τόσο», «δεν κάθεσαι καλά», «τι έπαθες;», δεν επεξεργάζεται αυτά τα λόγια ως εξωτερικές γνώμες. Τα εσωτερικεύει ως αλήθειες για τον εαυτό του.
Ο εγκέφαλος ενός παιδιού δεν έχει ακόμα αναπτύξει τα φίλτρα που του επιτρέπουν να πει «αυτό είναι η άποψη κάποιου άλλου, όχι η πραγματικότητα», οπότε η κριτική εισχωρεί κατευθείαν μέσα του και αποθηκεύεται ως «έτσι είμαι εγώ».
In therapy team μας παρατηρούμε ότι η ντροπή σώματος σπάνια αφορά στο «τώρα» και σχεδόν πάντα κρύβει ένα «τότε». Και αυτό το «τότε» μπορεί να είναι ένα σχόλιο μιας γιαγιάς, μια παρέα στο δημοτικό, ένας γονέας που πίστευε ότι «βοηθάει», ένα βλέμμα που δεν ξεχάστηκε ποτέ.
Με ποιον τρόπο η ντροπή «κατοικεί» στο σώμα;
Η ντροπή δεν είναι μόνο μια νοητική κατάσταση. Ενεργοποιεί το αυτόνομο νευρικό σύστημα με τρόπους παρόμοιους με το τραύμα.
Ο Hilary Lewis περιέγραψε πώς η ντροπή συνοδεύεται από άμεσες σωματικές αντιδράσεις: κοκκίνισμα, επιθυμία «εξαφάνισης», κατάρρευση ώμων, κατέβασμα βλέμματος, σφίξιμο στο στομάχι. Δεν είναι μεταφορά, είναι φυσιολογία.
Αυτό σημαίνει ότι η δουλειά με τη ντροπή σώματος δεν γίνεται μόνο με το να «σκέφτεσαι διαφορετικά». Χρειάζεται να περάσει και από το σώμα, από την ασφαλή επαφή με τις σωματικές αισθήσεις, από τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος, από την αργή, υπομονετική επανεξέταση κι επανοικείωση με αυτό που φοβόσουν να δεις.
When do you need professional support?;
Δεν είναι κάθε δυσκολία με το σώμα, θέμα που χρειάζεται θεραπεία. Μερικά σημάδια, όμως, χρήζουν περισσότερης προσοχής:
- Η αποφυγή σωματικών καταστάσεων (παραλία, αποδυτήριο, σεξουαλική επαφή, γιατρός) επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά σου.
- Νιώθεις ότι «δεν αξίζεις» να εμφανιστείς ή να διεκδικήσεις χώρο.
- Υπάρχουν αναμνήσεις ή εμπειρίες που συνδέονται με το σώμα και σου προκαλούν έντονη δυσφορία.
- Η σχέση σου με φαγητό, άσκηση ή εμφάνιση έχει ακραίους κύκλους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η θεραπευτική δουλειά μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά.
Ξεκίνησε με μια απλή άσκηση περιέργειας
Την επόμενη φορά που θα νιώσεις δυσκολία με το σώμα σου:
- Σταμάτα για ένα δευτερόλεπτο και ρώτα: «Πού το νιώθω αυτό στο σώμα μου;» Στο στομάχι; Στο στήθος; Στους ώμους;
- Μην προσπαθήσεις να το αλλάξεις, απλώς παρατήρησέ το.
- Ρώτησε: «Αυτό το συναίσθημα, πότε το θυμάμαι για πρώτη φορά;»
Δεν χρειάζεται να βρεις την απάντηση αμέσως. Η ερώτηση από μόνη της αρχίζει να χαλαρώνει κάτι.
Το πρώτο βήμα δεν είναι να «σταματήσεις» να νιώθεις άσχημα, αλλά να μάθεις να ρυθμίζεις. Εδώ μιλάμε αναλυτικά για την αυτορρύθμιση και το νευρικό σύστημα και γιατί είναι το θεμέλιο κάθε αλλαγής.
Αν θέλεις να καταλάβεις καλύτερα πώς λειτουργεί η ντροπή και η διαφορά της από την ενοχή στη θεραπευτική δουλειά, αυτό το άρθρο δίνει μια πολύ καθαρή εικόνα.
Και αν αναρωτιέσαι πώς μοιάζει η πρόοδος σε αυτή τη διαδρομή, εδώ περιγράφουμε πώς αλλάζει η σχέση με το σώμα μέσα στη θεραπεία χωρίς υπερβολές και χωρίς υποσχέσεις που δεν στέκουν.
Frequently Asked Questions
Είναι φυσιολογικό να νιώθω χειρότερα το καλοκαίρι από ό,τι τον χειμώνα; Ναι, και είναι πιο συχνό από ό,τι πιστεύουμε. Η αυξημένη σωματική ορατότητα του καλοκαιριού ενεργοποιεί αντιδράσεις που τον χειμώνα παραμένουν «κοιμισμένες». Δεν σημαίνει ότι «είσαι χειρότερα», αλλά ότι κάτι ζητά προσοχή.
Πώς ξέρω αν η δυσκολία με το σώμα μου έχει σχέση με παλιό τραύμα; Ένα σημάδι είναι η δυσαναλογία: η αντίδρασή σου φαίνεται «πολύ έντονη για την κατάσταση». Αν ένα απλό σχόλιο για το σώμα σε πλημμυρίζει με ντροπή ή αν η αποφυγή είναι σχεδόν αυτόματη, αξίζει να εξερευνηθεί με έναν θεραπευτή.
Μπορεί η εικόνα σώματος να αλλάξει χωρίς να αλλάξει το ίδιο το σώμα; Ναι και αυτό είναι ακριβώς το σημείο. Η εικόνα σώματος δεν είναι καθρέφτης, είναι κατασκευή. Αλλάζει όταν αλλάζουν οι πεποιθήσεις και τα συναισθήματα που τη διαμορφώνουν. Αυτή η διαφοροποίηση γίνεται από μέσα προς τα έξω.
Τι σημαίνει ψυχοθεραπεία ευαισθητοποιημένη στο τραύμα για το σώμα; Σημαίνει ότι αντί να «διορθώνουμε» σκέψεις ή συμπεριφορές απευθείας, αρχίζουμε από την κατανόηση του νευρικού συστήματος:
τι το ενεργοποιεί, τι το ηρεμεί, πώς μπορούμε να χτίσουμε βαθμιαία αίσθηση ασφάλειας στο σώμα.
In short
Η δυσκολία με το σώμα το καλοκαίρι σπάνια αφορά στο ίδιο το σώμα. Σχεδόν πάντα κρύβει παλιές εμπειρίες κριτικής, έκθεσης ή ντροπής που έχουν αποθηκευτεί στο νευρικό σύστημα. Η αποφυγή δεν είναι αδυναμία: είναι ο τρόπος που το σώμα προστατεύεται από κάτι που κάποτε πόνεσε. Η θεραπευτική διαδρομή δεν ζητά να «αγαπήσεις το σώμα σου», αλλά να αρχίσεις να το ακούς με λιγότερο φόβο.
Αν θελήσεις να μιλήσουμε περισσότερο για κάτι που σε απασχολεί, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας εδώ
I would love to read your message… I make sure to read all messages and reply to as many as I can.
The article is based on the science of psychology and the clinical experience of psychotherapists. It has a psychoeducational character and does not replace psychotherapy, medical or psychiatric evaluation, nor can it cover the uniqueness of every relationship and every lived experience. If you are experiencing intense mental distress, dysregulation, violence, coercion or the feeling that you are not a safe person within your relationship, it is important to seek personalised professional support.
Artificial intelligence may be used supportively in the process of researching, organising and cross-referencing contemporary literature. However, the final text, ideas, clinical judgement, language and responsibility for publication belong to us. Every article is written and edited with human thought, clinical experience and respect for the person reading it.
Γράφει: Φίλιππος Γκέκης, Ψυχολόγος Ψυχοθεραπευτής, εμπνευστής του ReConnect Therapy μαζί με την επιστημονική ομάδα του ReConnect Therapy.
References
1. Seah, R., & Berle, D. (2022). Shame mediates the relationship between negative trauma attributions and posttraumatic stress disorder symptoms in a trauma-exposed sample. Clinical Psychology in Europe, 4(3).
2. Griffiths, S., Murray, S. B., Mitchison, D., & Mond, J. M. (2021). Beach body ready? Shredding for summer? A first look at “seasonal body image.” Body Image, 37, 215–226.
3. van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.
4. Tangney, J. P., & Dearing, R. L. (2002). Shame and guilt. Guilford Press.
5. Levine, P. A. (1997). Waking the tiger: Healing trauma. North Atlantic Books.
6. Lewis, H. B. (1971). Shame and guilt in neurosis. International Universities Press.