Μια τρυφερή και ειλικρινής ματιά στη χαμηλή επιθυμία και την ερωτική αποστασιοποίηση
Χρόνος ανάγνωσης: 5 λεπτά
Μέχρι το τέλος θα έχεις:
- μια καθαρή εικόνα για το τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τη χαμηλή επιθυμία,
- έναν τρόπο να ξεχωρίσεις εξωτερικούς από σχεσιακούς παράγοντες (χωρίς κατηγορίες),
- μια ρεαλιστική, ελπιδοφόρα ματιά για το πώς μπορεί να ξαναχτιστεί η ερωτική εγγύτητα.
Όταν η λεκτική σιωπή γίνεται και σωματική
Υπάρχουν στιγμές μέσα σε μια σχέση που η σιωπή δεν είναι απλώς λεκτική· είναι και σωματική. Η ερωτική εγγύτητα αραιώνει, τα χάδια μειώνονται, και το σεξ μοιάζει να έχει μπει σε αναμονή. Τότε, το κενό γεμίζει με ενοχή, ντροπή, ή έναν φόβο ότι «κάτι πάει στραβά με εμάς».
Πριν όμως βιαστείς να το διαβάσεις ως “τέλος”, αξίζει να δούμε τι ακριβώς προσπαθεί να πει αυτή η σιωπή.
Πολλοί άνθρωποι το περιγράφουν σαν “αόρατη απόσταση”. Δεν υπάρχει πάντα μεγάλος καβγάς, αλλά υπάρχει ένα μόνιμο «όχι τώρα», ένα σώμα που δεν “απαντά”, ή μια ψυχική κούραση που δεν αφήνει χώρο για επιθυμία.
Η ίδια “σιωπή”, βέβαια, μπορεί να σημαίνει τελείως διαφορετικά πράγματα και εκεί κρύβεται συνήθως και η ελπίδα.
Η χαμηλή επιθυμία και η δυσφορία γύρω από το σεξ δεν είναι σπάνιες εμπειρίες. Σε μεγάλες μελέτες, αρκετοί άνθρωποι αναφέρουν μειωμένο ενδιαφέρον για το σεξ για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ενώ η έντονη δυσφορία (το “πονάει”) δεν είναι πάντα δεδομένη. Αυτό είναι σημαντικό: δεν χρειάζεται να μετράς τη σχέση με αριθμούς. Χρειάζεται να δεις αν αυτό σας απομακρύνει, πώς, και γιατί.
Για να το ξεκαθαρίσουμε, θα κάνουμε έναν απλό διαχωρισμό που αλλάζει όλο το τοπίο.
Χαμηλή επιθυμία: τι σημαίνει και τι δεν σημαίνει
Η χαμηλή επιθυμία δεν είναι αυτόματη ένδειξη έλλειψης αγάπης ή “τέλους”. Η επιθυμία είναι ευαίσθητη: επηρεάζεται από σώμα, στρες, ύπνο, εικόνα εαυτού, ιστορία, αλλά και από το πόσο ασφαλές είναι το συναισθηματικό κλίμα μέσα στη σχέση.
Αυτό σημαίνει ότι, πριν “διορθώσουμε” κάτι, χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε τι την πιέζει.
Για αρκετούς ανθρώπους, η επιθυμία δεν εμφανίζεται πάντα “από μόνη της”. Μπορεί να αναδύεται μέσα από το πλαίσιο: χρόνο, τρυφερότητα, συναισθηματική επαφή, και μια αίσθηση ότι «μπορώ να είμαι εδώ χωρίς να κριθώ».
Και εδώ μπαίνει η βασική ερώτηση: είναι το πλαίσιο της ζωής που στενεύει ή το πλαίσιο της σχέσης;
Δύο βασικές κατηγορίες παραγόντων
- Εξωτερικοί παράγοντες (ζωή/σώμα/υποχρεώσεις).
- Σχεσιακοί παράγοντες (δυναμική/επικοινωνία/ασφάλεια).
Η διάκριση αυτή δεν είναι για να βρεις “φταίχτη”. Είναι για να εντοπίσεις πού χρειάζεται φροντίδα.
Εξωτερικοί παράγοντες: όταν το σώμα και η ζωή μπαίνουν ανάμεσα
Σε πολλές περιπτώσεις, η χαμηλή διάθεση δεν οφείλεται στη σχέση, αλλά στο υπόλοιπο σύστημα ζωής:
- Ορμονικές ή σωματικές δυσκολίες
- Δυσκολίες διάθεσης, άγχος, τραυματικά βιώματα
- Παρενέργειες φαρμάκων
- Χρόνια κόπωση, αϋπνία, υπερβολικό στρες
- Γονεϊκές ευθύνες και εξουθένωση
- Αρνητική εικόνα σώματος
Εδώ υπάρχει μια αλήθεια που βγάζει βάρος από τους ώμους: η επιθυμία δεν είναι “καθήκον”. Είναι αντίδραση ενός συστήματος που ψάχνει ενέργεια, χώρο και ασφάλεια. Και όταν η καθημερινότητα είναι σταθερά σε υπερδιέγερση ή εξάντληση, η επιθυμία συχνά δεν “σβήνει” από έλλειψη έρωτα, αλλά από έλλειψη διαθέσιμου νευρικού χώρου.
Αυτό είναι ελπιδοφόρο! Αν το ζήτημα είναι σε μεγάλο βαθμό το “περιβάλλον”, τότε το περιβάλλον μπορεί να αλλάξει χωρίς πίεση και με ρυθμό.
Σχεσιακοί παράγοντες: όταν η σχέση χάνει την ερωτική της γλώσσα
Σε άλλες περιπτώσεις, η απομάκρυνση οφείλεται στη δυναμική της σχέσης.
Ασυγχρονία και καθημερινότητα που “καταπίνει” το μαζί
Όταν δεν υπάρχει κοινός ρυθμός, η επιθυμία συχνά “παγώνει”. Δεν είναι πάντα θέμα έλξης· είναι θέμα χρόνου, ενέργειας και προτεραιοτήτων.
Συναισθηματική απόσταση
Όταν η επικοινωνία γίνεται μόνο λειτουργική, το ερωτικό κομμάτι μένει χωρίς τροφή. Η επιθυμία δυναμώνει όταν υπάρχει ορατότητα: «με βλέπεις, με ακούς, με πιάνεις».
Απώλεια καθημερινής σωματικής επαφής
Η μη σεξουαλική επαφή (αγκαλιές, χάδια, παιχνίδι, φλερτ) είναι γέφυρα. Χωρίς αυτή, το σεξ μοιάζει να απαιτεί μεγάλο “άλμα”, άρα αποφεύγεται πιο εύκολα.
Ανεπίλυτες συγκρούσεις και “σιωπηλές πληγές”
Παράπονα που δεν ειπώθηκαν, απογοητεύσεις που θάφτηκαν, ειρωνεία, ή αίσθημα μοναξιάς μέσα στη σχέση, γράφονται στο σώμα και μειώνουν την επιθυμία.
Πολλές συγκρούσεις που μοιάζουν «για τα πρακτικά», όπως το ποιος θα πλύνει τα πιάτα, είναι στην πραγματικότητα συγκρούσεις για βαθύτερες ανάγκες, δηλαδή να νιώθω ότι μετράω, να νιώθω ότι με υπολογίζουν, να νιώθω ότι δεν είμαι μόνο εγώ μέσα στη σχέση. Τότε εμφανίζεται εύκολα ένας φαύλος κύκλος διεκδίκησης–απομάκρυνσης: όσο αυξάνεται η πίεση για επαφή ή δικαιοσύνη, τόσο αυξάνεται και το κλείσιμο για προστασία και αυτό κάνει την πίεση να δυναμώνει ακόμη περισσότερο.
Επίσης, σπάνια η επιθυμία ανθίζει μέσα σε τελεσίγραφα ή σε “εξετάσεις” («θα κάνουμε ή δεν θα κάνουμε;»). Αντίθετα, όταν μειώνεται το άγχος της επίδοσης και αυξάνεται η συναισθηματική ασφάλεια, το σώμα βρίσκει χώρο να επιστρέψει.
Ασυμφωνία επιθυμίας: ας λύσουμε την παρεξήγηση
Πολλά ζευγάρια δεν έχουν ίδιο ρυθμό επιθυμίας. Οι διαφορές είναι αναμενόμενες και αλλάζουν με τον χρόνο. Αυτό που συχνά πονάει δεν είναι η διαφορά από μόνη της, αλλά ο κύκλος που χτίζεται γύρω της: πίεση από τη μία πλευρά, απόσυρση από την άλλη, και μετά ντροπή και για τους δύο.⁵
Έρευνες και κλινικές κατευθύνσεις τονίζουν κάτι πολύ απενοχοποιητικό: η επιθυμία δεν είναι πάντα αυθόρμητη· μπορεί να είναι και “ανταποκριτική” , δηλαδή να χρειάζεται πλαίσιο, σύνδεση, χρόνο, ασφάλεια. Όταν αυτό γίνει κοινή γνώση μέσα στη σχέση, το θέμα μετακινείται από το «ποιος έχει πρόβλημα» στο «τι χρειάζεται η σχέση για να νιώθει αρκετά ασφαλής και συνδεδεμένη».
Υπάρχει ελπίδα; Ναι, αλλά όχι με πίεση
Η απουσία σεξουαλικής σύνδεσης δεν σηματοδοτεί απαραίτητα το τέλος. Μπορεί να είναι σήμα: “κάτι χρειάζεται ρύθμιση”. Μερικές φορές είναι το σώμα. Μερικές φορές είναι η ζωή. Μερικές φορές είναι η σχέση.
Και μερικές φορές, η πιο βοηθητική κίνηση είναι η υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας σε θεραπεία ζεύγους ή σε θεραπευτική δουλειά που δίνει χώρο στη σχέση να ξαναβρεί ασφάλεια, συναισθηματική επαφή και ρυθμό. Σε κλινικές προσεγγίσεις που δουλεύουν τη σύνδεση (όχι την “επίδοση”), η διαφορά επιθυμίας αντιμετωπίζεται ως σχεσιακό θέμα: πρώτα χτίζουμε ξανά γέφυρες, μετά κοιτάμε το ερωτικό.
Η ελπίδα δεν είναι να επιστρέψετε “όπως πριν”, αλλά να χτίσετε κάτι που ταιριάζει στο τώρα: με περισσότερη κατανόηση, λιγότερη ντροπή, και πιο καθαρή επικοινωνία.
Τι να κρατήσεις σήμερα
- Η χαμηλή επιθυμία είναι συχνά σήμα και όχι “ετυμηγορία”.
- Οι εξωτερικοί παράγοντες (στρες, ύπνος, υγεία, φάρμακα, εξουθένωση) μπορούν να ρίξουν δραστικά την επιθυμία.
- Η συναισθηματική ασφάλεια και η ποιότητα της σύνδεσης επηρεάζουν την επιθυμία περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε.
- Η ασυμφωνία επιθυμίας είναι κοινή· αυτό που πονάει είναι συχνά ο κύκλος πίεσης/απόσυρσης.
- Η πίεση τείνει να μειώνει την επιθυμία· η τρυφερότητα και η ασφάλεια δημιουργούν χώρο να επιστρέψει.
Βιβλιογραφία
Mitchell, K. R., Mercer, C. H., Wellings, K., & Johnson, A. M. (2009). Prevalence of low sexual desire among women in Britain: Associated factors. The Journal of Sexual Medicine, 6(9), 2434–2444.
Shifren, J. L., Monz, B. U., Russo, P. A., Segreti, A., & Johannes, C. B. (2008). Sexual problems and distress in United States women: Prevalence and correlates. Obstetrics & Gynecology, 112(5), 970–978.
Parish, S. J., & Hahn, S. R. (2016). Hypoactive sexual desire disorder: A review of epidemiology, biopsychology, diagnosis, and treatment. Sexual Medicine Reviews, 4(2), 103–120.
Dewitte, M., Carvalho, J., Corona, G., Limoncin, E., Pascoal, P., Reisman, Y., & Štulhofer, A. (2020). Sexual desire discrepancy: A position statement of the European Society for Sexual Medicine. Sexual Medicine, 8(2), 121–131.
Sutherland, S. E., Rehman, U. S., Fallis, E. E., & Goodnight, J. A. (2015). Understanding the phenomenon of sexual desire discrepancy in couples. The Canadian Journal of Human Sexuality, 24(2), 141–150.
Girard, A., & Woolley, S. R. (2017). Using emotionally focused therapy to treat sexual desire discrepancy in couples. Journal of Sex & Marital Therapy, 43(8), 720–735.
Συγγραφή – Επιμέλεια Άρθρου: Φίλιππος Γκέκης Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής
Το άρθρο μας φιλοξενήθηκε από το psychology.gr, το έγκυρο ελληνικό portal, που εμπιστεύεται ο περισσότερος κόσμος για θέματα ψυχικής υγείας από το 2003. Ευχαριστούμε!