Χρόνος ανάγνωσης: ~6 λεπτά
Μέχρι το τέλος αυτού του άρθρου, θα έχεις καταλάβει:
- τι είναι πραγματικά η ομαδική ψυχοθεραπεία,
- γιατί δουλεύει τις σχέσεις σου με τρόπο που καμία άλλη μορφή θεραπείας δεν μπορεί,
- τι να περιμένεις πραγματικά να συμβεί μέσα στο δωμάτιο,
- και γιατί η αλλαγή, όταν έρχεται, είναι πιο βαθιά και διαρκεί.
Μπαίνεις σ’ ένα δωμάτιο. Γύρω σου κάθονται έξι άνθρωποι, που δεν έχεις ξαναδεί ποτέ. Μέσα στα επόμενα λεπτά, θα ακούσεις τις πιο κρυφές τους σκέψεις και θα μοιραστείς τις δικές σου. Αυτό είναι το χρονικό μιας συνεδρίας, που αλλάζει τον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου.
Υπάρχει κάτι απελευθερωτικό στο να ακούς κάποιον άλλον να λέει, μέσα σε ένα δωμάτιο, ακριβώς αυτό που νόμιζες ότι ένιωθες μόνο εσύ. Όχι επειδή λύνεται αμέσως το πρόβλημα, αλλά επειδή, για πρώτη φορά, νιώθεις πως δεν είσαι μόνο εσύ που το βιώνεις. Αυτή η στιγμή, από μόνη της, είναι ήδη θεραπευτική και είναι μόνο η αρχή αυτού που μπορεί να προσφέρει η ομαδική ψυχοθεραπεία.
Τι είναι η ομαδική ψυχοθεραπεία;
Είναι μια μικρή ομάδα ανθρώπων που συναντιέται τακτικά, με την καθοδήγηση εκπαιδευμένου θεραπευτή, όπου η ίδια η αλληλεπίδραση γίνεται το θεραπευτικό εργαλείο.
Στο δωμάτιο της ομαδικής ψυχοθεραπείας, δεν θα βρεις απλώς ανθρώπους με τους οποίους μοιράζεσαι κοινές εμπειρίες. Είναι ένας χώρος όπου κατανοείς, σε αληθινό χρόνο, το πώς σχετίζεσαι, αφού οι άλλοι λειτουργούν σαν καθρέφτες που δείχνουν κομμάτια του εαυτού σου που μόνος/η/ο σου δύσκολα θα έβλεπες.
Γιατί οι «άλλοι» είναι ο πυρήνας της θεραπείας;
Η θεραπευτική πορεία ξεκινά πάντα από τη σχέση με τον εαυτό, περνά στη σχέση με τους άλλους, και φτάνει στη σχέση με τον κόσμο. Η ομαδική ψυχοθεραπεία είναι το σημείο όπου το δεύτερο βήμα, δηλαδή η σχέση με τους άλλους, δουλεύεται πιο άμεσα από οποιοδήποτε άλλο θεραπευτικό πλαίσιο.
Ένα σύμπτωμα, όσο κι αν φαίνεται αμιγώς προσωπικό, σχεδόν πάντα συνδέεται και με το πώς σχετίζεσαι με τους άλλους. Αυτή η συστημική ματιά αποτελεί τη θεραπευτική προσέγγισή μας στο χώρο του Reconnect Therapy,και βασίζεται στο πώς η ποιότητα της ζωής σου συνδέεται με την ποιότητα των σχέσεών μας με τους άλλους. Απλώς στην ομαδική ψυχοθεραπεία δεν σκέφτεσαι αυτή την προσέγγιση θεωρητικά. Τη ζεις μέσα σ’ ένα δωμάτιο, με αληθινούς ανθρώπους γύρω σου.
Η ανακούφιση να σε ακούν χωρίς να σε κρίνουν.
Ακριβώς αυτό το σπάνιο αίσθημα, θα νιώσεις στο θεραπευτικό πλαίσιο μιας ομαδικής ψυχοθεραπείας.
Ας φανταστούμε μια περίπτωση: κάποιος μοιράζεται στην ομάδα κάτι για το οποίο νιώθει ντροπή , όπως τότε που «εξερράγη» χωρίς λόγο σ’ έναν αγαπημένο του άνθρωπο. Περιμένει κάποια αρνητική κρίση, ίσως και αποδοκιμασία. Αντ’ αυτού, ένα μέλος της ομάδας του/της λέει απλά: «Όταν το άκουσα αυτό, ένιωσα κοντά σου, γιατί κι εγώ κάνω το ίδιο, όταν φοβάμαι πολύ να χάσω κάποιον.»
Καμία συμβουλή, καμία «λύση». Απλώς μια σύνδεση. Και μέσα από αυτή τη σύνδεση, το άτομο αισθάνεται για πρώτη φορά το δικό του θυμό διαφορετικά. Όχι σαν «ελάττωμα», αλλά σαν κάτι ανθρώπινο που μοιράζεται μαζί με άλλους. Άλλωστε ο θυμός μπορεί να είναι Φίλος ή/και Εχθρός, ανάλογα πώς τον αξιοποιείς.
Αυτός ο τρόπος επικοινωνίας, ο άμεσος, ο εστιασμένος στο προσωπικό βίωμα, χωρίς καμία επίκριση, δεν είναι συνηθισμένος στην καθημερινότητά μας και στην αρχή μπορεί να φέρει λίγο άγχος. Με τον καιρό, όμως, φέρνει κάτι σπάνιο: μια πιο βαθιά, πιο αυθεντική επαφή με τους γύρω σου.
Χρειάζεται να κάνω ήδη ατομική θεραπεία για να μπω σε μια ομάδα;
Συνήθως χρειάζεται να προηγηθεί ένα διάστημα ατομικών συνεδριών πριν από την ένταξη στην ομάδα. Κατά μέσο όρο, η ατομική θεραπεία μπορεί να διαρκέσει περίπου έξι μήνες πριν ξεκινήσει η προετοιμασία για τη μετάβαση στην ομαδική ψυχοθεραπεία. Αυτό, ωστόσο, δεν αποτελεί έναν απόλυτο κανόνα. Η διάρκεια εξαρτάται από το θεραπευτικό ταξίδι, τα αιτήματα του θεραπευόμενου ατόμου και τη φάση της ζωής στην οποία βρίσκεται. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνυπολογίζονται, ώστε ο θεραπευτής, σε συνεργασία με το θεραπευόμενο άτομο, να διαμορφώσει ένα σχέδιο για το πώς και το πότε θα πραγματοποιηθεί η μετάβαση από την ατομική στην ομαδική ψυχοθεραπεία.
Να ένα ερώτημα που ακούμε συχνά
“Πόσο χρόνο θα χρειαστώ για να θεραπευτώ; Μπορώ να θεραπευτώ γρήγορα;”
Όχι πάντα, και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, ειδικά αν έχεις εμπειρία κυρίως στην ατομική θεραπεία.
Μια ομάδα χρειάζεται χρόνο για να γίνει αυτό που πραγματικά είναι: ένας ασφαλής, σταθερός μικρόκοσμος, όπου μπορείς να ανοιχτείς. Αυτός ο κόσμος συστήνεται ειδικά για σένα που νιώθεις συχνά πως “Έχω κάτι σημαντικό να πω αλλά κάθε φορά που έχω την ευκαιρία το αποφεύγω, τι να κάνω;”
Πέρα από το προφανές έργο που φέρνει κάθε μέλος, κάθε ομάδα περνάει και από συλλογικές, λιγότερο ορατές, δυναμικές, όπως φόβο, δισταγμό, δοκιμαστική εμπιστοσύνη, προτού φτάσει σε πραγματικό βάθος δουλειάς. Γι’ αυτό, αν στις πρώτες συναντήσεις νιώσεις αμφιβολία ή δυσφορία, δεν σημαίνει ότι κάτι δεν λειτουργεί. Σημαίνει πως η ομάδα χρειάζεται λίγο ακόμη χρόνο για να «δέσεις». Συνήθως, μετά από τις πρώτες 12 συνεδρίες, αποκτάς μια πολύ πιο ξεκάθαρη αίσθηση για το πόσο σε ωφελεί.
Αυτό που φέρνει τελικά η ομαδική θεραπεία δεν είναι μόνο ανακούφιση. Είναι μια διαπροσωπική μάθηση που κρατάει, γιατί δεν την άκουσες απλώς από έναν θεραπευτή, αλλά τη βίωσες μέσα σε πραγματικές σχέσεις .
Μπορεί η θεραπευτική ομάδα να γίνει ο νέος κύκλος γνωριμιών μου;
Όχι, η ομαδική ψυχοθεραπεία ΔΕΝ είναι χώρος για γνωριμίες, αλλά σου μαθαίνει πώς να κάνεις τις καλύτερες.
Είναι ένα «εργαστήριο» για την πραγματική ζωή έξω, με σαφή όρια που προστατεύουν αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Είναι μια πρόβα, δηλαδή ένας χώρος όπου μαθαίνεις τρόπους να χτίζεις ουσιαστικές, αμοιβαία ικανοποιητικές σχέσεις, ώστε να τους πάρεις μαζί σου έξω, στην καθημερινή σου ζωή.
Γι’ αυτό και τα συναισθήματα ή οι πληροφορίες που αφορούν στις σχέσεις μεταξύ των μελών επεξεργάζονται πάντα μέσα στην ομάδα. Άλλωστε, αυτός είναι, στην πραγματικότητα, ο πλούτος που προσφέρει.
Σου μαθαίνει Πώς να κρατάς τις δύσκολες κουβέντες παραγωγικές (4 τρόποι) και πώς να καλλιεργείς σχέσεις μέσα στις οποίες νιώθεις ασφάλεια.
Με λίγα λόγια
Η ομαδική ψυχοθεραπεία δεν είναι ένα υποκατάστατο της ατομικής. Είναι το σημείο, όπου δουλεύεις τις σχέσεις σου ζωντανά, μέσα από πραγματική αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους. Δεν φέρνει πάντα άμεση ανακούφιση, και αυτό είναι φυσιολογικό· η αλλαγή που φέρνει είναι πιο αργή μεν, αλλά πιο βαθιά, γιατί τη ζεις, δεν την ακούς απλώς.
Συχνές ερωτήσεις
Είμαι υποχρεωμένος/η να μιλάω ανοιχτά σε κάθε συνεδρία; Όχι. Κάθε μέλος προχωράει με τον δικό του ρυθμό, χωρίς καμία πίεση.
Πόσα άτομα συμμετέχουν σε μια ομάδα; Οι ομάδες αποτελούνται συνήθως από λίγα άτομα, έχουν σταθερή σύνθεση και δεν ξεπερνούν τους έξι ή επτά θεραπευόμενους. Πρόκειται για ομάδες που στη βιβλιογραφία περιγράφονται ως “βραδέως εναλλασσόμενες”. Αυτό σημαίνει ότι, όταν ένα μέλος ολοκληρώσει τη θεραπεία του και αποχωρήσει, ένα νέο μέλος προετοιμάζεται σταδιακά και εντάσσεται στην ομάδα. Με αυτόν τον τρόπο, η ομάδα συνεχίζει την πορεία της και εμπλουτίζεται με νέα βιώματα, νέες σχέσεις και νέες συνθέσεις. Αυτή η σταδιακή ανανέωση αποτελεί μέρος του πλούτου και της θεραπευτικής δυναμικής της ομαδικής ψυχοθεραπείας.
Πόσο διαρκεί μια ομαδική συνεδρία; Συνήθως 2 ώρες, μία φορά την εβδομάδα.
Τι γίνεται, αν λείψω από μια συνεδρία; Η συστηματική παρουσία σου είναι σημαντική τόσο για σένα όσο και για τη συνοχή της ομάδας. Ενημερώνεις έγκαιρα, αν χρειαστεί να απουσιάσεις.
Θα μάθουν οι άλλοι ποιος/α/ο είμαι έξω από την ομάδα; Όχι, το απόρρητο ισχύει εδώ εξίσου αυστηρά, όπως στην ατομική θεραπεία.
Μπορώ να κάνω παράλληλα και ατομική θεραπεία; Ναι, μπορεί κάποιος να συμμετέχει σε ομαδική ψυχοθεραπεία και παράλληλα να κάνει ατομική θεραπεία, αλλά αυτό χρειάζεται να γίνεται κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Στόχος είναι το άτομο να μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν πληρέστερα όσα έχει να του προσφέρει η ομάδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παράλληλη ατομική θεραπεία μπορεί να δυσκολέψει αυτή τη διαδικασία ή να λειτουργήσει ως εμπόδιο. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να είναι απαραίτητη και να υποστηρίζει ουσιαστικά τη θεραπευτική πορεία. Η απόφαση χρειάζεται επομένως να λαμβάνεται εξατομικευμένα, ανάλογα με τις ανάγκες του θεραπευόμενου ατόμου και σε συνεργασία με τον θεραπευτή.
Αν θέλεις να μάθεις ακόμα περισσότερα για το πώς εργαζόμαστε θεραπευτικά, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας εδώ
Διάβασε επίσης:
Πώς Καταλαβαίνεις ότι η Ψυχοθεραπεία Λειτουργεί; 5 Αλλαγές που Βιώνεις
Φροντίζω εμένα σημαίνει φροντίζω και εσένα (με αυτή τη σειρά…!)
Θα χαρώ πολύ να διαβάσω το μήνυμά σου… Φροντίζω να διαβάζω όλα τα μηνύματα και να απαντάω σε όσα περισσότερα μπορώ.
Το άρθρο βασίζεται στην επιστήμη της ψυχολογίας και στην κλινική εμπειρία ψυχοθεραπευτών/τριών. Έχει ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία, την ιατρική ή ψυχιατρική αξιολόγηση, ούτε μπορεί να καλύψει τη μοναδικότητα κάθε σχέσης και κάθε βιώματος. Αν βιώνεις έντονη ψυχική επιβάρυνση, απορρύθμιση, βία, εξαναγκασμό ή αίσθηση ότι δεν είσαι ασφαλές πρόσωπο μέσα στη σχέση σου, είναι σημαντικό να αναζητήσεις εξατομικευμένη επαγγελματική στήριξη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιείται υποστηρικτικά στη διαδικασία έρευνας, οργάνωσης και διασταύρωσης της σύγχρονης βιβλιογραφίας. Ωστόσο, το τελικό κείμενο, οι ιδέες, η κλινική κρίση, η γλώσσα και η ευθύνη της δημοσίευσης ανήκουν σε εμάς. Κάθε άρθρο γράφεται και επιμελείται με ανθρώπινη σκέψη, κλινική εμπειρία και σεβασμό προς τον άνθρωπο που το διαβάζει.
Γράφει: Φίλιππος Γκέκης, Ψυχολόγος Ψυχοθεραπευτής, εμπνευστής του ReConnect Therapy μαζί με την επιστημονική ομάδα του ReConnect Therapy.
Βιβλιογραφία
Bion, W. R. (1961). Experiences in groups and other papers. Tavistock Publications.
Yalom, I. D., & Leszcz, M. (2005). The theory and practice of group psychotherapy (5th ed.). Basic Books.